Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng đạo đức cách mạng không phải là đạo đức “tu thân” mà là đạo đức “dấn thân”, tức là đạo đức gắn liền với hành động. “Nói đi đôi với làm” là phong cách của lãnh đạo, là nguyên tắc đầu tiên trong ba nguyên tắc đạo đức cách mạng (Nói thì phải làm; “Xây” đi đôi với “Chống” và Tu dưỡng đạo đức là việc làm suốt đời). Người khẳng định: “Nói thì phải làm” đó mới là đạo đức cách mạng, của tinh thần trách nhiệm và sự trung thực. Ngược lại, “nói nhiều làm ít, nói mà không làm là thói xấu”. Quan điểm đó là sự vận dụng sáng tạo nguyên lý của Chủ nghĩa Mác-Lênin “Lý luận phải gắn liền với thực tiễn” vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, biến nó thành chuẩn mực đạo đức gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ để thực hiện. Người khẳng định: “Lời nói phải thống nhất với hành động và phải được kiểm chứng bằng kết quả thực tế. Nếu nói mà không làm, hoặc nói một đằng làm một nẻo thì không những không có giá trị mà còn gây tác hại cho xã hội”.
Truyền thống dân tộc Việt Nam từ lâu đã đề cao chuẩn mực đạo đức cần có của mỗi người, song nhân dân ta cũng đòi hỏi chuẩn mực đó phải được thể hiện trong hành vi hằng ngày. Kế thừa và phát triển những giá trị đó, Hồ Chí Minh đã đúc kết từ cuộc sống xã hội và nâng lên thành chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên.
“Nói đi đôi với làm” theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự nghiệp phát triển con người và xây dựng tổ chức. Trước hết, đối với mỗi cán bộ, đảng viên thì đây là chuẩn mực đạo đức cơ bản thúc đẩy trách nhiệm làm việc vì mục tiêu chung; tạo nên một lớp người tiên phong, gương mẫu, coi trọng danh dự bản thân, đã nói là làm, đã cam kết phải thực hiện, đã thực hiện phải có kết quả cụ thể; là thước đo về năng lực và phẩm chất để đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm cán bộ.
Đối với công tác xây dựng Đảng, “Nói đi đôi với làm” đảm bảo cho Đảng vững mạnh toàn diện về tư tưởng, chính trị, tổ chức, đạo đức và cán bộ; là tiêu chí quan trọng, sinh động nhất để nâng cao uy tín của Đảng trước nhân dân, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ; tạo thế chủ động và sức mạnh nội sinh để ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng.
Đối với mỗi tổ chức và toàn xã hội, “Nói đi đôi với làm” sẽ góp phần vô cùng quan trọng trong việc xây dựng văn hóa trung thực, trách nhiệm, tạo môi trường chung của tổ chức, xã hội lành mạnh, nâng cao hiệu quả quản lý xã hội, đồng thời thúc đẩy hiệu quả công việc để đạt mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hiện đại, văn minh, hạnh phúc.
Cuộc đời và sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh là hiện thân sinh động nhất của nguyên tắc “nói đi đôi với làm”, có sức lan tỏa sâu rộng và mạnh mẽ không chỉ trong quá khứ, hiện tại mà còn đến cả mai sau. Người sống giản dị, tiết kiệm; làm gương từ việc lớn đến việc nhỏ, đúng như những gì Người kêu gọi toàn dân thực hiện. Người suốt đời vì nước, vì dân, nói ít làm nhiều, không đặc quyền, đặc lợi; quyết đoán, hiệu quả, từ việc lớn như ra đi tìm đường cứu nước từ hai bàn tay trắng, lãnh đạo cách mạng dành từ thắng đến thắng lợi khác cho đến việc nhỏ như trồng cây, tiết kiệm, gần dân, hiểu dân, quan tâm đến các thành phần trong xã hội. Chính điều đó đã tạo nên uy tín đạo đức đặc biệt của Người – một uy tín không phải từ quyền lực, mà từ thực tiễn hành động, tạo nên niềm tin tuyệt đối của nhân dân.
Trong bối cảnh đất nước ta đang tiến vào kỷ nguyên mới thì việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh lại càng trở nên cấp thiết, đặc biệt là yêu cầu “nói đi đôi với làm” như một giải pháp quan trọng nhằm khắc phục bệnh thành tích, hình thức, suy thoái đạo đức trong một bộ phận cán bộ, đảng viên. Từ Đại hội lần thứ XIII, Đảng ta đã thẳng thắn chỉ rõ và yêu cầu kiên quyết khắc phục tình trạng “nói không đi đôi với làm”, “nói nhiều làm ít” đã tồn tại nhiều năm của một bộ phận cán bộ, đảng viên. Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã nêu trong bài viết “Tiến lên, toàn thắng ắt về ta”: “Tinh thần chung là phải chuyển mạnh từ “nói” sang “làm”, từ nhận thức thành hành động. Từ nay, “nói đi đôi với làm” phải thực sự trở thành nguyên tắc hành động; mọi chủ trương, nhiệm vụ đề ra đều phải xác định rõ mục tiêu, giải pháp, gắn trách nhiệm với kết quả, gắn đột phá với bền vững và kỷ luật thực thi phải gắn với sự hài lòng của Nhân dân”.
Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; chấp hành đường lối của Đảng về “Nói đi đôi với làm”, thiết nghĩ các cấp ủy, tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên cần thực hiện tốt một số nội dung sau đây:
Một là, trong tư tưởng và hành động phải thống nhất giữa lời nói với việc làm; phải “nói đúng, làm thật”, tránh nói suông, nói dối, nói quá, nói không đúng sự thật hoặc nói mà không làm. Lời nói phải xuất phát từ thực tiễn, từ khả năng và được kiểm chứng bằng kết quả công việc cụ thể.
Hai là, phải lấy kết quả thực tiễn làm thước đo, lấy hiệu quả công việc là tiêu chí đánh giá thực chất, không thể đánh giá cán bộ, đảng viên qua lời nói hoặc báo cáo hay và hình thức.
Ba là, nêu gương của cán bộ, đảng viên là phương pháp quan trọng, “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”; “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”, mỗi cán bộ, đảng viên phải phải gương mẫu làm trước để quần chúng tin và làm theo.
Bốn là, phải phê phán bệnh hình thức, nói suông, những hành vi nói nhiều làm ít, hứa mà không thực hiện, nói một đằng làm một nẻo, làm việc hình thức, đối phó, cơ hội…làm suy giảm niềm tin của quần chúng nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, bệnh thành tích, quan liêu, thiếu trách nhiệm.
Hiện nay, các thế lực thù địch lợi dụng sự yếu kém của một bộ phận cán bộ đảng viên để xuyên tạc, bóp méo tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó có nguyên tắc “nói đi đôi với làm”, nhất là khi các phương tiện truyền thông ngày càng đa dạng, hiện đại và thông tin nhanh chóng làm người tiếp nhận dễ bị ngộ nhận. Luận điệu xuyên tạc phổ biến cho rằng tư tưởng “nói đi đôi với làm” của Người chỉ là khẩu hiệu, lý thuyết suông, hình thức, không thực tế. Một số khác lợi dụng những hạn chế của một bộ phận cán bộ, đảng viên để quy kết bản chất, phủ nhận giá trị đạo đức Hồ Chí Minh. Bản chất sai trái của các luận điệu này là thiếu căn cứ khoa học và thực tiễn; nhìn nhận một vài hiện tượng cá biệt theo hướng một chiều, kỳ thị, cố tình bỏ qua những gương người tốt, việc tốt, “nói đi đôi với làm” của phần lớn cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế thừa nhận. Những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch đó không ngoài mục tiêu nhằm làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, tiến tới phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ và Nhân ta đã lựa chọn.
Để làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch đòi hỏi mỗi tổ chức, mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân không chỉ thường xuyên tiếp nhận thông tin có chọn lọc, kiên quyết phản bác thông tin sai trái, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, mà còn tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới, truyền thống cách mạng của Đảng, của dân tộc và cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Bác Hồ cho cán bộ, đảng viên, nhất là thế hệ trẻ. Đưa nội dung “nói đi đôi với làm” vào sinh hoạt chi bộ chuyên đề và các chương trình đào tạo cán bộ, đảng viên.
Chủ động đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhất là trên không gian mạng theo phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”; “xây” phải đi đôi với “chống”, trong đó “xây” là cơ bản, lâu dài, “chống” là thường xuyên, cấp bách. Phát huy vai trò nêu gương “nói đi đôi với làm” và đức tính kiên trì, tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng viên một cách thực chất và hiệu quả; kịp thời biểu dương, khen thưởng và thông tin về những gương người tốt, việc tốt.
Tăng cường dân chủ, công khai, minh bạch trong các hoạt động của cơ quan, đơn vị; kết hợp ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong kiểm tra, giám sát. Phát huy vai trò phản biện và giám sát cán bộ, đảng viên của nhân dân theo quy định; phát hiện, phê bình, xử lý nghiêm các hành vi nói không đi đôi với làm.
Tóm lại, tư tưởng “nói đi đôi với làm” của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những giá trị đạo đức bền vững, có ý nghĩa to lớn trong mọi thời đại. Việc thực hiện tốt nguyên tắc này sẽ góp phần xây dựng Đảng trong sạch, xây dựng một nền đạo đức xã hội lành mạnh, văn minh và đất nước phát triển bền vững. Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên, người lao động cần tự giác rèn luyện, biến lời nói thành hành động cụ thể, thiết thực; góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới đất nước trong thời kỳ mới, đúng như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
----------------
Bài viết: Đỗ Minh Điền, Phó ban Tuyên giáo Đảng ủy.